ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ: ਐਡਵੋਕੇਟ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

 ਐਡਵੋਕੇਟ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਲਈ ਜਿਉਂਦੇ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਜਾਣਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। 

ਮਹਾਰਾਜ ਕਲਗੀਧਰ ਸਦਗੁਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ, 1696 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 20 ਦਸੰਬਰ, 1704 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਨੌਂ ਸਾਲ ਸੀ। 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਰਾਵਰ ਦੀ ਦਾਦੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਆਨ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਜਦੋਂ ਖੰਡ ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸਿਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸੋਈਆ, ਗੰਗੂ, ਜੋ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਹੇੜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇੜੀ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਇਆ। ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੰਗੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਠੀ ਦੇ ਬੈਗ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ।

ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਲਈ ਭਰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਾਠੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਭਗੌੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੁਗਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ  ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ  ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ 2 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਨਾਮ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 25 ਦਸੰਬਰ, 1704 ਨੂੰ ਇਕ ਦੀਵਾਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮ ਲਈ ਕੋਲਡ ਟਾਵਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 26 ਦਸੰਬਰ, 1704 ਨੂੰ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਦੀਵਾਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀਲ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚੀਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਪਾਇਆ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਕੌਰ ਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਕੋਲਡ ਟਾਵਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਤੇੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਰਿਣੀ ਹਾਂ।

ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ 6-ਸਾਲਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 9-ਸਾਲਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ । ਇਸ ਲਈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ ।  

ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਦੀਆਂ ਜਵਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਤਪੱਸਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ । ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਣਗੇ । ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀਆਂ ਲਈ ਅਪਣਾਨਯੋਗ ਹੈ ।